Nişan tepsisi: bohça, şeker ve ev gezmesi

Nişan tepsisi, evler arasında dolaşan küçük bir tören kabıdır. Üzerinde şeker, bir örtü, bazen bir bohça. Kapı açılınca içeridekiler ayakta karşılar, tepsi bir an yükselir, sonra yerine konur. Bu dolaşma, düğünün kendisi değildir. Sözün görünür hale geldiği kısa bir gezidir. Gezi uzadıkça hem şeker erir hem evler yorulur.

Tepside ne durur

Şeker, badem ya da evin kendi yaptığı bir tatlı yeterli olur. Vitrin gibi dizilmiş pahalı paketler, tepsiyi armağan yarışına çevirir. Örtü temiz ve sade durursa altındaki şey zaten görünür. Aşırı süs, taşırken dökülür ve asıl işi, yani haberi, gölgeler.

Bohça varsa içi önceden konuşulmuştur. Sürpriz diye konan çok kişisel bir eşya, karşı evi utandırabilir. Ölçü, iki ailenin de bu bize uyar dediği kadardır. Uymayan bohçayı merdivende eleştirmek, tepsiyi dedikoduya çevirir. Eleştiri varsa o gün değil, sakin bir saatte ve ilgili kişiye söylenir.

Hangi kapılar

Her komşu bu gezinin durağı değildir. Yakınlar, büyükler ve evin çağırdığı kişiler yeter. Habersiz bir kalabalık, tepsiyi kovalamaca yapar. Saat de konuşulur. Öğle yemeğinin tam üstüne, hastanın uyku saatine ve iş çıkışının en kalabalık anına denk getirmek nazik değildir.

Kapıda ayakkabı ve ses, taziye evindeki kadar olmasa da yine ölçülüdür. Nişan sevinçtir, bu yüzden ses biraz yükselebilir. Yükselen ses, sokağı saatlerce kapatma izni vermez. Kısa dua, kısa tebrik, bir lokma. Sonra diğer kapı.

Oturuş ve ikram

Ev sahibi çay demler, tepsidekini hemen geri ikram etmek zorunda kalmaz. Gelen, bütün tepsisini orada bitirmez. Bir lokma tadılır, söz söylenir, yer yeni gelene açılır. Uzun oturuş, günün geri kalan kapılarını geciktirir. Geciken tepsi, akşam ezanına ya da iş dönüşüne sıkışır.

Fotoğraf çekilecekse ev sorulur. Tepsiyi ve yüzleri izinsiz çoğaltmak, küçük töreni vitrine çıkarır. İsteyen bir kare yeter. İstemeyen evde telefon dizde durur. Sünnet davetinde olduğu gibi burada da çocuk varsa program onun yorgunluğuna göre kısalır. Büyüklerin gösterisi, küçüğün uykusunu beklemez.

Sözün sınırı

Nişan, düğün tarihi ve ev kurma planı hakkında herkesin bir cümlesi vardır. Her cümle o gün söylenmez. Ne zaman, nerede, kaç para üst üste gelince tebrik sorgulamaya döner. Çift ya da aile istemiyorsa tarih konuşulmaz. Zorla alınan tarih, sonra mahallede kesin bilgi diye dolaşır ve tutmayınca kırgınlık olur.

Hediyede yarış açılmaz. Kim ne verdi, zarf kalın mıydı. Bu sorular tepsiyi değil, ilişkiyi tartar. Tartı, o günün işi değildir. Sevinen, sevindiğini kısa söyler. Gerisi evin kendi mutfağında kalır.

Tepsi eve dönünce

Gezi bitince tepsi yıkanır, örtü silkelenir, artan şeker zorla dağıtılmaz. İsteyen bir avuç alır. Artanını çöpe atmak da övünülecek iş değildir. Evde çayın yanında biter. Bohça karşı eve kaldıysa onun teşekkürü de aynı akşam, şatafatsız iletilir.

Nişan tepsisi, mahallenin bütün geleceğini bağlamaz. Bir söz vardır, birkaç kapı vardır, şeker vardır. Söz tutulursa tepsi hatırlanır. Tutulmazsa bunu merdivenlerde eğlenceye çevirmemek, o gün verilen selamın devamıdır.

Sık sorulan sorular

Tepsi her komşuya gider mi? Gitmez. Yakınlar ve evin çağırdığı kapılar yeter. Habersiz kalabalık, gezintiyi kovalamacaya çevirir.

Çok süslü olmak zorunda mı? Hayır. Temiz örtü, ölçülü şeker ve konuşulmuş bir bohça yeter. Aşırı süs, haberi gölgeler.

Tarih sorulur mu? Aile anlatmak istiyorsa dinlenir. Üst üste ne zaman, kaç para diye sormak tebriği sorguya çevirir.