Saatçi vitrini: kurmalı saat ve cam tezgâh

Saatçi vitrini, mahallenin en yavaş baktığı camdır. İçeride kurmalı saatler yan yana durur, dışarıda ise herkesin telefonu aynı saniyeyi gösterir. Yine de biri girer, kayışı kopan kol saatini uzatır, biri duvar saatinin suskunluğunu anlatır. Dükkân acele etmez. Acele, dişliyi eğritir.

Camın önündeki duruş

Vitrin kalabalık olmak zorunda değildir. Birkaç saat, bir büyüteç, bir kadife örtü yeter. Örtünün tozu, saatin kendisinden daha çok konuşulur. Saatçi camı sık silerse bu gösteriş için değil, tozun mekanizmaya kaçmaması içindir. Müşteri cama tıklatıp fiyat diye bağırmadan içeri girer. Fiyat, elde incelenince konuşulur.

Eski saat, her zaman değerlidir diye bir kural yoktur. Kimi yalnız hatıradır, kimi gerçekten onarılmaya değer. Saatçi bu ayrımı söylerken küçümsemez. Bunu yapmak masraftan büyük cümlesi, bir hatırayı aşağılamak değildir. Karar yine de müşterinindir. Karar, duyguyu da masrafı da görerek verilir.

Kurma, pil ve su

Kurmalı saat her sabah aynı yönde, zorlamadan kurulur. Zorlanan kurma kolu, tamirinin kendisi olur. Pilinden şüphelenen kişi, pili evde rastgele bir bantla tutturmaya çalışmaz. Dükkâna getirmek, hem yuvayı hem saati korur. Su gören saat ise pilav tenceresinin buğusunda kurutulmaz. Bu ev usulü, mekanizmayı daha da dağıtır.

Saatçi bakmam lazım diyorsa aynı gün mucize beklenmez. Dişli, cam ve kayış ayrı işlerdir. Kayış kopukluğu çoğu zaman hızlı biter. İç mekanizma gün ister. Günü baştan söyleyen dükkân, umudu da ölçülü tutar. Terzi dükkânındaki paça gibi, burada da acele teslim eğri iş çıkarır.

Fiş ve emanet

Saat emanettir. Fişte marka değilse bile çizik, rengi ve teslim günü yazılır. Fişsiz bırakılan saat, rafta birbirine benzer. Müşteri de fişi saklar. Benimki gümüş olan tarifi, üç gümüş saatin arasında yetmez. İsim, en kısa tariftir.

Fiyat baştan yaklaşık da olsa söylenir. İçini açınca masraf büyüyorsa haber verilir, habersiz işlem yapılmaz. Bu haber, güvenin kendisidir. Nalburda vida için sorulan netlik, burada dişli için de geçerlidir. Küçük parça, küçük konuşma istemez.

Neden hâlâ uğranır

Telefon saati herkese yeter, denir. Yine de bir kol saati, bir yakının hediyesi ya da bir duvarın ritmi için dükkân açık kalır. Saatçi bu gelişleri nostalji nutkuyla karşılamaz. İşi yapar, tozu alır, günü söyler. Müşteri de dükkânı müze gezisi sanmaz. Soru kısa, karar net olursa her iki taraf da yorulmaz.

Çocuk, vitrindeki saati oyuncak diye kurcalamaz. Zili, büyüteci ve açık mekanizmayı merak etmek başka, çevirmek başkadır. Merakını saatçi bir cümleyle anlatabilir. Anlatmak, her parçayı eline vermek değildir.

Akşam örtüsü

Kapanırken örtü örtülür, büyüteç çekmeceye girer, emanetler kilitlenir. Vitrin ışığı bütün gece yanmak zorunda değildir. Yanan ışık, saati daha değerli yapmaz, sokağı yalnız daha parlak gösterir. Ölçülü bir lamba yeter.

Saatçi, mahallenin zamanını tutmaz. Herkesin kendi günü vardır. Dükkân, bozulan günü onarmaya çalışır. Onaramayacağını söylemek de onarmanın bir parçasıdır. O dürüstlük, vitrindeki en düzgün akreptir.

Sık sorulan sorular

Her eski saat tamir edilir mi? Hayır. Masraf, saatin anlamından büyük olabilir. Saatçi bunu söylemelidir. Karar, hem duyguyu hem bedeli görerek verilir.

Suya düşen saat evde kurutulur mu? Pirinç ya da sıcak buğu işe yaramaz, zararı büyüyebilir. Mümkünse kısa sürede dükkâna danışılır. Kesin kurtulacağı sözü de verilmemelidir.

Fiş neden gerekir? Çünkü rafta benzer saatler durur. İsim, çizik ve teslim günü karışmayı engeller.