Simitçi sesi ve poğaça tezgâhının sabahı

Simitçinin sesi, mahalleyi çalar saatten önce uyandırır. Sepet kolda, susam yerde birkaç tane, poğaça tezgâhı ise köşedeki fırının önündedir. İkisi aynı sabahı paylaşır ama aynı işi yapmaz. Biri yürür, biri durur. Müşteri de aceleyle ikisini karıştırırsa ya soğumuş simidi ya da sırasız poğaçayı alır.

Sesin geldiği yön

Simitçi her sokakta aynı kaldırımda durmaz. Bir gün okulun önü, bir gün durak, bir gün fırının biraz uzağı. Ses yaklaşınca pencere açılır, sayı söylenir, poşet sarkıtılır. Bu pratik, merdiveni inemeyen için iyidir. Ama sesi duyan herkesin penceresinden bağırarak pazarlık etmesi sokağı erkenden yorar. Sayı net, para hazır olursa işlem kısa biter.

Susam dökülmesi ayıp diye bağırılmaz. Yere düşen simit ise satılmaz. Düşeni gizleyip poşete koymak, hem ekmeği hem güveni zedeler. Çocuk, sepetten kendi seçerken eli temiz olur. Seçmek, bütün simitleri çevirmek değildir.

Poğaça tezgâhının sabahı

Poğaça, fırının sıcaklığıyla yürür. Peynirli, patatesli, zeytinli. İsimler dükkâna göre değişir. Tezgâh camın hemen önündeyse kuyruk kaldırıma taşar. Taşan kuyruk, simitçinin yolunu kesmemelidir. İki satış yan yana durabilir, biri diğerinin müşterisini çekiştirmemelidir.

İçinin ne olduğu sorulur. Sorulmadan ısırma, sonra beğenmeyip bırakma tezgâhı bozar. Fırındaki ekmek sırasında olduğu gibi burada da tanıdık olmak öne geçme hakkı vermez. Selam ayrı, sıra ayrıdır.

Sıcak, soğuk ve poşet

Yeni çıkan poğaça elde döndürülür. Çocuğa çıplak elle tutuşturmak, kapıya kadar bir telaş hazırlar. Kâğıt, hem yağı hem eli tutar. Simit daha uzun süre taşınır ama o da ezilince susamı dökülür. İnce poşette üst üste çok simit, alttakini un ufak eder.

Soğumuş olanı sıcak diye uzatmak, sabahın en kısa kırgınlığıdır. Dürüst olan bu tepsi biraz durdu der. Duyan, ister alır ister bekler. Beklemek, arkadaki kişiyi de ilgilendiriyorsa sıra buna göre konuşulur. Herkesin on dakikası yoktur.

Para ve veresiye

Küçük satışta bozuk para hazırsa iş hızlanır. Her sabah büyük para uzatmak, hem simitçiyi hem poğaça tezgâhını yavaşlatır. Veresiye, her yürüyen satıcıda aynı kolaylıkla işlemez. Bakkalın defteri dükkânda kalır. Sepetteki veresiye ise akşam unutulabilir. Olacaksa isim ve sayı o anda netleşir.

Çocuk, parasız simit almaya gönderilmez. Annem sonra verir cümlesi, satıcıyı zor durumda bırakır. Evden çıkan para, avuçta durur. Bu küçük düzen, mahalledeki en sade güven dersidir.

Sabah bitince

Simitçi köşeyi döner, tezgâhtaki tepsi azalır, susamlar süpürülür. Süpürülmeyen susam, öğlene kadar ayakkabının altında acı bir iz bırakır. Satıcı giderken yerini de götürmelidir. Kalan poğaça, akşama bayatlar. Bayatı sıcak diye ikinci kez dizmek, ertesi sabahın müşterisini kaçırır.

Bu iki tezgâh, mahallenin çalar saatidir. Bağırmadan, ezmeden, sırayı bozmadan dururlarsa sabah kendiliğinden tatlı başlar. Tat, susamdan çok o düzendedir.

Sık sorulan sorular

Simitçi ile fırın aynı kuyruk mudur? Değildir. Biri yürür, biri durur. Yan yana gelseler bile sıra ve yol birbirini kesmemelidir.

Düşen simit satılır mı? Satılmaz. Yere düşeni poşete gizlemek, hem ekmeği hem güveni bozar.

Çocuk parasız gönderilir mi? Gönderilmez. Veresiye olacaksa büyükler, isim ve sayıyı o anda netleştirir.