Mahalle kitaplığının ödünç defteri

Mahalle kitaplığı, bazen bir okul köşesi, bazen caminin bir rafı, bazen bakkalın üst gözüdür. Görkemi az, defteri incedir. İnce defter, isim ve tarih taşır. Kitap gittiğinde sayfa bunu unutmaz. Unutmayan sayfa, mahallede sessiz bir güven kurar.

Defterin sayfası

İsim okunaklı yazılır. Lakap ve "çocuğun annesi" tarifi, raf karışınca yetmez. Kitap adı, alış günü ve söz verilen dönüş yeter. Uzun adres gerekmez. Kapı numarası sokakta işe yarar, defterde ise isim ve tarih işe yarar.

Sayfa yırtılmaz, çizilerek şaka yapılmaz. Şaka, bir sonraki ödünççünün kitabını kaybettirir. Kalem ortada durur. Cebine atılan kalem, defteri yarım bırakır.

Süresi ve gecikme

Bir hafta ile bir ay aynı şey değildir. Süre baştan söylenirse gecikme de konuşulur. Konuşulmadan uzayan kitap, rafta boş bir iz ve evde unutulmuş bir köşe olur. Hatırlatmak ayıp değildir. Hatırlatma, herkesin önünde utandırmak da değildir. Kısa bir cümle yeter.

Geciken kişi özür dileyip getirirse güven biter sanılmaz. Güven, gizlenen gecikmede biter. Getirilen kitap, bir teşekkürle yerine konur. Uzun nutuk, bir sonraki çocuğu raftan uzaklaştırır.

Kitabın hali

Sayfa kıvrılmaz, çay bardağı kapağa konmaz, kalemle çizilen cümle herkesin malı olmaz. Okurun kendi notu, kitabı ortak olmaktan çıkarır. Köpek kulağı diye katlanan sayfa, sonraki eli yorar. Zarfta ya da bezde taşımak, yağmurlu durakta kitabı korur.

Yırtık sayfa gizlenmez. "Böyleydi" ile "bende oldu" ayrı cümlelerdir. Olan söylenirse tamir, bir bantla mümkün olabilir. Gizlenirse bir sonraki kişi suçlanır.

Çocuk ve seçim

Çocuk, raftan istediğini alırken başkasının sırasını bozmaz. Beğenmediğini yerine, kabaca değil düzgün koyar. Büyük, seçimi küçümsemez. "Bu sana ağır" demek bazen doğru olabilir, her seferinde değil. Okuma hevesi, doğru kitabın utancıyla sönebilir.

Sokak oyunundaki kural gibi burada da kural baştandır. Süre, taşıma ve yerine koyma. Üçü öğrenilirse kitaplık oyun kadar canlı, oyundan daha sessiz durur.

Raf boşalınca

Bağış varsa temiz ve eksiksiz kitap konur. Küflü, dağılmış ve yıllarca bodrumda nemlenmiş koli, rafta iyilik olmaz. Bodrumun nemi kâğıdı yer. Yenmeyen kitap, başka bir eve yük olur.

Defter doldukça mahalle, kimlerin okuduğunu değil, sözün tutulup tutulmadığını görür. Tutulan söz, en kalın ciltten daha çok işe yarar.

Sık sorulan sorular

Süre neden yazılır? Çünkü hatırlatmak için bir güne ihtiyaç vardır. Yazılmayan dönüş, hem kitabı hem sırayı belirsiz bırakır.

Geciken kitap hemen ilan edilir mi? Hayır. Önce kısa ve alçak bir hatırlatma. Herkesin önünde utandırmak, bir sonraki ödünçü keser.

Her eski kitap bağış olur mu? Olmaz. Küflü ve dağılmış kitap rafı yorar. Temiz ve eksiksiz olan yeter.