Saklambaç: sokağın saklanacak köşeleri

Saklambaç, sokağın haritasını çocukların ezberlediği oyundur. Büyükler o köşeyi yalnız duvar bilir. Çocuk, arkasına bir kişi sığar mı diye ölçer. Sayma bitmeden yer bulunmazsa oyun değil telaş başlar. İyi bir tur, hem gülen hem de sokağın sınırını bilen çocuklar ister.

Ebenin duvarı

Ebe, yüzünü bir duvara ya da direğe döner ve sayar. Sayı, grubun yaşına göre kısalır ya da uzar. Çok hızlı sayan, kimseye yer bırakmaz. Çok yavaş sayan, oyunu dağıtır. Orta tempo, mahallede kendiliğinden bulunur. Duvar düz ve güvenli olmalıdır. Cam kenarı, elektrik panosu ve araç çıkışı ebe duvarı olmaz.

Sayma biterken ebe döner ve bakmadan koşmaz. Önce sokağa, sonra köşelere göz atar. Bu bakış, oyunun ilk güvenlik adımıdır. Körlemesine fırlayan çocuk, bisiklete ya da yaşlı bir komşuya çarpabilir. Oyun hızlıdır, bakış da hızlı olabilir. Ama bakışsız olmaz.

Saklanacak yer, girilmeyecek yer

İyi saklanma yeri görünür bir köşedir: merdiven altının açık tarafı, bahçe duvarının dışı, park eden aracın önü değil yanı. Kapalı bodrum, çöp konteyneri, inşaat ve başkasının bahçesi oyun alanı değildir. Oralara giren çocuk hem kendini hem mahalleyi zora sokar. Kural oyun başlamadan söylenir, saklanınca değil.

Araç altı ayrıca yasaktır. Sürücü çocuğu görmeyebilir. Bu cümle korkutmak için değil, sınırı netleştirmek içindir. Mahalle yürüyüşünde büyüklerin çizdiği rota ile çocukların oyun rotası aynı kaldırımı paylaşır. Biri diğerinin köşesini kapatmamalıdır.

Sayı, kural ve itiraz

"Gördüm" diyen ebe, yerini tarif eder. Tahmin yetmez. Saklanan, ebeye yakalanmadan duvara değerse tur değişir. Bu kural mahalleden mahalleye küçük farklar gösterir. Önemli olan, tur başlamadan aynı kuralın kabul edilmesidir. Oyun içinde kural değiştirmek, kavgayı davet eder.

İtiraz kısa sürer. Uzun tartışma, saklananı da ebeyi de yorar. Bir büyük yakındaysa hakemlik edebilir ama her eline karışmaz. Çocuklar, bir turu kendi aralarında bitirmeyi öğrenirse sokak daha sakin kalır. Küfür, itişme ve küçüğü oyundan atma, kazanmaktan daha çabuk oyunu bitirir.

Akşamın ve kapının sınırı

Hava kararınca köşe güvenli olmaktan çıkar. Işık yoksa oyun eve çekilir. Annelerin "son tur" cümlesi, mahallenin ortak saatidir. Son tur gerçekten son olursa sözün değeri kalır. Her akşam pazarlık, ertesi günün iznini zorlaştırır.

Kapı önüne yığılan çocuk, zili şaka diye çalmaz. Başkasının eşiği, saklanma yeri değildir. Komşu penceresinden bakıyorsa selam verilir, ses kısılır. Sokağın kedileri de bu oyunun sessiz tanığıdır. Onları köşeden ürkütmek, kahramanlık sayılmaz. Oyun, canlıyı da köşeyi de eşit korursa güzel biter.

Büyüyünce hatırlanan tur

Yıllar sonra aynı sokaktan geçen kişi, skoru değil köşeyi hatırlar. Duvar boyanmış, direk değişmiş olabilir. Yine de "burada sayardık" cümlesi çıkar. Bu hafıza, çocuğu sokağa salıvermenin gerekçesi değildir. Gerekçe, gözetilen bir alanda, belli saatte ve belli kuralla oynamaktır.

Saklambaç az eşya ister. Bir duvar, birkaç çocuk ve ortak bir sayı. Az eşya, az kural demek değildir. Kural basit olduğu için her tur yeniden söylenebilir. Söylenen kural tutarsa sokak hem oyun hem yol olmaya devam eder.

Sık sorulan sorular

En güvenli saklanma yeri neresidir? Görünür, açık ve başkasının mülkü olmayan bir köşe. Bodrum, araç altı, çöp alanı ve inşaat bu oyuna dahil edilmez.

Hava kararınca devam edilir mi? Edilmez. Işık azalınca hem çocuk hem sürücü köşeyi geç görür. Son tur, kararınca değil kararırken biter.

Kural her mahallede aynı mıdır? Küçük farklar olur. Tur başlamadan ebe, duvar ve "gördüm"ün ne demek olduğu konuşulursa itiraz kısalır.