Pazarlık, mahalle dükkânında bir kavga olmak zorunda değildir. Bir fiyat vardır, bir de evin kaldırabildiği miktar. İkisi arasında nazik bir cümle kurulabilir. Kurulmayan yerde ise ses yükselir, mal küçülür, ertesi gün selam zorlaşır. Saygılı pazarlığın sınırı, malı aşağılamakla emeği aşağılamamak arasındaki çizgidedir.

Nerede pazarlık olur

Her tezgâh aynı kapıyı açmaz. Fırındaki ekmek, gazetedeki tarifeli iş ve üzerine fiyat yapışmış bir ürün çoğu zaman pazarlık konusu değildir. Açık pazardaki sebze, eski bir eşya ya da toplu alınan mal daha esnek olabilir. Bunu sormak ayıptır sanılmamalı. Bu fiyatta biraz pay var mı cümlesi, bağırmadan da kurulur.

Sormadan malı elden ele ezip sonra bırakmak pazarlık değil yıpranmadır. Manav tezgâhında meyve çevrilir, ezilmez. Aynı el, kumaşta ve camda da geçerli olmalıdır.

Emeği küçümsememek

Bu iş beş dakika demek, karşıdaki kişinin gününü siler. Terzi, saatçi ve tamirci bu cümleyi çok duyar. Beş dakika, yalnız kopan bir düğme için doğru olabilir. Taban, dişli ve paça başka süredir. Süreyi küçümseyerek inen fiyat, dükkânı bir kez kazandırır, müşteriyi sonraki sezon kaybettirir.

Malın kusuru varsa söylenir. Kusur uydurulursa pazarlık yalana döner. Ezik meyve ile sağlam meyve aynı fiyatta olmak zorunda değildir. Ama sağlamı ezik diye göstermek, ertesi hafta aynı tezgahta yüzünüzü düşürür.

Rakam ve yüz

Fiyat baştan duyulur. Duyulmadan çok pahalı demek, daha cümle kurulmadan kapıyı kapatır. İndirim istenirse bir rakam söylenir, sonsuz bir biraz daha döngüsü açılmaz. Esnaf da olmayacak indirimi uzatıp sonra kasada şaşırtmaz. İki taraf da netleşirse iş ya olur ya olmaz. Olamaması düşmanlık değildir.

Başkalarının yanında kişiyi küçük düşürmek, fiyatı düşürmez. Komşuya daha ucuza vermişsin diye yüksek sesle konuşmak, hem o komşuyu hem dükkânı zora sokar. Fark varsa kenarda, alçak sesle sorulur. Alçak ses, pazarlığın en ucuz aletidir.

Çocuk ve acele

Çocuğu ağla da indirsin diye tezgâha sürmek, hem çocuğu hem esnafı yorar. İndirim, gözyaşının işi değildir. Acele eden de yetişemem diye malı yarı fiyatına indirmeye zorlamaz. Acele, sizin saatinizdir. Dükkânın emeği, sizin randevunuza göre kısalmaz.

Toplu alımda indirim konuşulabilir. Konuşulurken ihtiyacınızdan fazlasını, sırf indirim olsun diye yüklenmek eve çöp olarak döner. Üç kilo yerine on kilo almak, pazarlığı kazanmak değil buzdolabını kaybetmektir.

Olmazsa selam

Fiyat uymazsa mal yerine konur, teşekkür edilir, kapıdan çıkılır. Çıkarken yüksek sesle dükkânı kötülemek, pazarlığın değil küskünlüğün ilanıdır. Ertesi gün başka bir ihtiyaçla yine uğrayabilirsiniz. Uğrayabilmek, bugünkü olmazın temiz kalmasına bağlıdır.

Saygılı pazarlık kısadır. Fiyat duyulur, emek küçümsenmez, kusur uydurulmaz, bir rakam söylenir, olmazsa selam durur. Bu beş adım, mahallede hem keseyi hem yüzü korur.

Sık sorulan sorular

Her dükkânda pazarlık edilir mi? Edilmez. Tarifeli ve etiketli işlerde çoğu zaman edilmez. Esnek tezgâhta nazikçe sormak yeter, bağırmak gerekmez.

Emeği pazarlık konusu yapmak olur mu? Süreyi küçümseyerek olmaz. Kusur varsa söylenir, uydurulmaz. Beş dakika demek, her iş için doğru değildir.

Fiyat uymazsa ne yapılır? Mal yerine konur, teşekkür edilir, çıkılır. Kapının önünde dükkânı yüksek sesle kötülemek, sonraki selamı da bozar.

Adımlar

Fiyatı önce duyun: Duymadan pahalı demeyin. Etiketli ve tarifeli işte pazarlık kapısı çoğu zaman kapalıdır.
Emeği aşağılamayın: Süreyi beş dakika diye silmeyin. Kusur varsa söyleyin, kusur uydurmayın.
Bir rakam söyleyip durun: Sonsuz biraz daha döngüsü açmayın. Uymazsa malı yerine koyup selamla çıkın.