Park bankı: öğleden sonra oturan mahalle

Öğleden sonra park, mahallenin alçak sesli odasıdır. Güneş kayınca banklar dolar. Kimi gazete katlar, kimi çocuğa bakarken ayakkabısını çıkarır, kimi sadece dizini dinlendirir. Bank kimsenin tapulu yeri değildir. Yine de herkesin oturduğu bir köşe zamanla âdet olur. Âdet, yeni geleni kovma hakkı vermez.

Gölgenin sırası

Sabah boş olan bank, ikindi güneşinde kıymete biner. Gölge, ağacın altında yarım metre kayarsa oturan da kayar. Bu kayma tartışmasız olursa park nefes alır. Çanta ve poşetle iki kişilik yeri tek başına tutmak, gölgeyi stoklamaktır. Çanta yere inince yanındaki oturabilir. Oturan da dizini sonuna kadar açıp geçişi kapatmaz.

Ağaç yoksa yapıların köşesindeki gölge aynı işi görür. Orası da parkın parçasıdır. Duvar dibini özel loca saymak, öğleden sonrayı böler. Yeni gelen "burası dolu mu" diye sorar. Soru, yer kapma yarışı değil nezakettir. Cevap kısaysa herkes rahat eder.

Çocuk, top ve bankın ayağı

Top, bankta oturanın dizine değerse oyun durur. Durmayan oyun, parkı sahaya çevirir. Çocuk özür dileyebilecek yaştaysa özür, büyükten önce gelir. Büyük de her topu kavga gerekçesi yapmaz. Yer değiştirmek bazen konuşmaktan daha sakin bir çözümdür.

Kaydırak ve salıncak ayrı bir alandır. Bank, o alanın tribünü değildir. Sürekli talimat bağıran veli, bütün parkın sesini yükseltir. Mahalle yürüyüşü buradan geçiyorsa tempo düşülür. Park, transit yol ile oturma yerinin aynı anda çalıştığı nadir köşelerdendir. İkisi de bütün hakkı üstlenmez.

Konuşmanın ölçüsü

Bank sohbeti yarım saat de sürer, beş dakika da. Ses, yan bankı zorluyorsa kısılır. Hasta ziyareti, komşu borcu ve çocuk notu burada yüksek sesle anlatılmaz. Park ortak alandır, bekleme odası değildir. Dinleyen istemeden kulak misafiri olur. Bunun farkında olmak, fısıldamayı tiyatroya çevirmeden sesi bir kademe indirmektir.

Tek oturan biri her sohbete dahil edilmez. Selam yeter. Israrlı soru, molayı sorguya çevirir. Kahvehanenin masası sohbet için kuruludur. Park bankı ise yorulana da susmak isteyene de açıktır. Bu fark korunursa iki mekân da yaşar.

Çöp, ekmek ve kedi

Çekirdek kabuğu bankın altında desen yaparsa o desen, oturanın eseridir. Poşet, şişe ve peçete kenardaki kaba gider. Kabın dolu olması, kabı yok sayma gerekçesi değildir. Dolunca bir büyüğün belediyeye söylemesi başka, kabuğu yere sermesi başkadır.

Ekmek ve yaş yemek artığı, kediyi beslemek adına bankın kenarına bırakılırsa hem koku hem sinek olur. Hayvanı gözeten mahalle, artığı bir kaba koyup dağıtmayı bilir. Parkı açık büfe ilan etmek, ne kediyi ne bankı korur. Su kabı ayrı, çöp ayrı durur.

Akşam olunca kalkanlar

Işık yanınca bir kısım kalkar, bir kısım kalır. Kalanlar parkı sahiplenmez. Gençlerin sesi yükseliyorsa bunu bütün gençliğe fatura etmek yerine, o saatin ölçüsünü konuşmak gerekir. Ölçü her yerde aynı değildir. Camı titreten müzik ile alçak sohbet aynı şey değildir.

Bankın tahtası kırıkssa üzerine zıplamak onarmaz. Kırık yeri yönetime ya da muhtarlığa söylemek, oturanın da işidir. Söylemeden şikâyet etmek, tahtayı yerine koymaz. Öğleden sonranın konforu, küçük bir haberle uzar.

Parkı anlatırken "eski banklar daha sıcaktı" diye bitirmek zorunda değiliz. Bugünün bankı da gölge veriyorsa, çanta kenara çekiliyorsa ve top bir an duruyorsa mahalle oturmaya devam ediyordur.

Sık sorulan sorular

Bankta yer ayırtılır mı? Çanta ve poşetle saatlerce yer tutulmaz. Gölge ortakdır. Gelen sorunca yer açmak, parkın en eski kuralıdır.

Top banka değince oyun biter mi? Bir an durur, özür dilenir, yön değişir. Her değme kavga sebebi değildir. Ama bank, kalenin içi de sayılmaz.

Artık yemek bankta bırakılır mı? Bırakılmaz. Hayvan için ayrı bir kap düşünülebilir. Bank kenarı ne mama kabı ne çöp kovasıdır.