Yokuş sokak, mahalleyi düz bir cadde sanan kişiyi ilk dakikada düzeltir. Merdiven nefes ister, selam da ister. İkisi aynı anda olunca cümle kısalır. Kısa cümle kabalık değildir. Yokuşun kendi nezaketidir. Bu rehber, o nezaketi acele etmeden kurmak içindir.

Adımın boyu

Düz sokakta uzun atılan adım, yokuşta dizleri yorar. Küçük adım, hem çıkanı hem ineni rahatlatır. Yetişeyim diye koşan, virajda karşıdan gelene çarpar. Çarpma, dar merdivende özürle bile hemen kapanmaz. Çünkü iki kişi de dengesini arıyordur.

Yaşlı ve çocuk için tempo daha da kısalır. Arkadan gelen, omuzlayarak geçmez. Bir müsait olunca ya da sahanlıkta geçilir. Sahanlık, yokuşun nefes odasıdır. Orada durmak yol kapatmak değildir. Bütün genişliği kaplayarak telefonla konuşmak ise kapatmaktır.

Yağmur ve buz

Islak basamak, düz taştan daha sessiz kayar. İlk kar günü yokuş, mahallenin en dikkat isteyen yeridir. Tuz bütün merdiveni beyazlatmak için dökülmez. Kaygan köşeye ölçülü serpilir, bitkinin dibine boca edilmez. Küpeşte varsa tutulur. Yoksa duvar tarafı, boşluk tarafından daha güvenlidir.

Şemsiye rüzgârda yürüyenin yüzüne dönmesin. Dar yerde şemsiye kısmen kapatılır, geçen kişiye yer açılır. Yer açmak, yokuşta en pratik selamdır.

Yük ve market

Pazar dönüşü iki el doluysa adım daha da küçülür. Tek seferde bütün fileyi çıkarmak kahramanlık sayılmasın. Bir kez fazladan inmek, düşen şişeden ucuzdur. Fırından alınan sıcak ekmek de bu yükün parçasıdır. Ezilmesin diye üste konur, denge bozulmasın diye tek ele yığılmaz.

İnenle çıkan dar basamakta yükler çarpışır. Önce bakan, kenara çekilir. Kim daha yorgun diye yarışılmaz. Birinin çekilmesi yeter.

Oturma ve eşik

Yokuştaki eşikler bazen oturma yeri olur. Oturan, geçişin tamamını kapatmaz. Bir kalça kadar yer, sohbet için yeter. Sohbet yüksekse inen kişi cümleyi bölmeden geçemez. Ses, merdivenin duvarında büyür. Bunu bilen, şakayı alçaltır.

Çocuk merdiveni kaydırak ilan etmeden önce araç ve buz düşünülür. Oyun, sahanlığın güvenli köşesinde ve kısa sürerse hem nefes hem cam korunur. Uzun kaydırak, yokuşu hem tehlikeli hem kavgacı yapar.

Akşam lambası

Karanlık yokuş, gündüz tanıdık olan basamağı gizler. Lambası yanmayan köşe, yalnızca belediyenin değil gören komşunun da haberidir. Haber kısa verilir. Verilene kadar adım yavaşlar, telefon ışığı yere tutulur, karşıdan gelenin gözüne değil.

Yokuşu düz sokağa çevirmek mümkün değildir. Mümkün olan, küçük adım, kenarda yer ve bölünmüş yüktür. Üçü varsa selam da nefes de yerine ulaşır.

Sık sorulan sorular

Yokuşta hızlı çıkmak daha mı iyi? Hayır. Küçük adım hem dizi hem karşıdan geleni korur. Koşu, dar virajda çarpışmaya döner.

Yük tek seferde çıkarılır mı? Şişe ve file fazlaysa iki sefer daha sağlıklıdır. Düşen yük, ikinci inişten pahalıya gelir.

Merdivende oturulur mu? Geçişi kapatmadan kısa oturulabilir. Bütün basamağı sohbete ayırmak, ineni durdurur.

Adımlar

Tempayı kısın: Yokuşta adımı küçültün, nefesinizi zorlamayın. Yetişmek için koşmak, hem sizi hem inen kişiyi sıkıştırır.
Kenarda yürüyün: Merdivenin korkuluk yanını yaşlı ve çocukla paylaşın. Orta, yük ve iniş içindir. Islak basamakta acele etmeyin.
Yükü bölün: Tek seferde her şeyi taşımaya çalışmayın. Bir poşet, bir nefes. İnenle çıkan dar yerde omuz omuza zorlanmaz.