Asansörde selam: kısa karşılaşmanın adabı

Asansör kapısı kapanınca iki kişi, kısa bir kutu içinde kalır. Selam burada uzun konuşmaya benzemez. Bir baş, bir kolay gelsin, bazen yalnız susmak. Bu on saniye, apartmanın bütün komşuluğunu kurmaz. Ama hiç selam olmayan kutu, her katta duvarı biraz daha yükseltir.

Kapı açılırken

İçeride biri varsa yeni gelen önce göz teması kurar, sonra biner. Telefon konuşmasını kutuya taşımamak, en az yer kaplayan nezakettir. Konuşma sürecekse sonra arayayım demek, öteki kişinin on saniyesini de rahatlatır. Kapı kapanırken aceleyle içeri atlamak, hem sensörü hem içeridekini ürkütür.

Kat düğmesine uzanırken dirsek değil parmak yeter. Başkasının katını iptal etmek, şaka bile olsa kaba durur. Çocuk düğmelere asılıyorsa bu, oyun değil ebeveynin o anki işidir. Asansör, seksek avlusu değildir. Zemin dardır, duruşlar yakındır.

Selamın boyu

Günaydın ve iyi akşamlar çoğu kutuya yeter. Ardından havuz, maaş ve komşu dedikodusu açılmaz. İki katlık yol, bir hayat hikâyesi taşımaz. Taşımaya çalışan, öteki kişiyi cevap borçlusu yapar. Cevap vermek istemeyen, başını eğip katına bakabilir. Bu, hakaret değildir.

Tanıdık iki komşu biraz daha konuşabilir. Konuşma, üçüncü bir kişi binince alçalır. Üçüncü kişi, yarım kalmış bir şikâyetin ortasına düşmemelidir. Park bankında sohbet isteğe bağlıdır. Asansörde ise mesafe isteğe bağlı değildir. Bu yüzden söz daha da kısalır.

Koku, yük ve yer

Islak şemsiye, büyük koli ve pazar arabası yer kaplar. Binen, arabayı ortaya değil kenara alır, damlayan şemsiyeyi başkasının ayağına değdirmez. Ağır koku, kısa yolda bile uzun kalır. Bunu söylemek zor olabilir. Söylemek gerekmiyorsa en azından kutuyu herkesin burnuna doğru doldurmamak yeter.

Evcil hayvan varsa kucakta ya da kısa tasmalı durur. Herkes hayvanı sevmek zorunda değildir. Sevmeyen kenara çekilebilir, seven de hayvanı zorla tanıtmaya kalkmaz. On saniye, tanışma töreni için uzundur sanılır, aslında çok kısadır.

Arıza ve sıkışma

Asansör kat arasında kalırsa bağırmak ilk iş değildir. Alarm ya da yönetim numarası, kapıyı zorlamaktan güvenlidir. Kapıyı tekmelemek, hem kabini hem içeridekini riske sokabilir. Yanınızdaki kişi paniğe kapılırsa kısa ve sakin cümle, nutuktan daha işe yarar. Çocuk varsa onun göz hizasında konuşulur.

Bu durumda teknik ayrıntı uydurmak zarar verir. Bir dakikada çıkar diye kesin konuşmak, dakikalar uzayınca güveni düşürür. Haber verdik, bekliyoruz demek yeter. Çıkınca olayı bütün site grubuna macera diye yazmak da şart değildir. İlgili kişiye bilgi yeter.

Merdivenle asansör aynı selamı görür

Asansör bozuksa merdiven, aynı komşuluğun devamıdır. Nefes nefese yetişen kişiye uzun sohbet açılmaz. Geçmiş olsun ya da sadece yol vermek yeter. Merdivende de telefon bağırtısı yankılanır. Yankı, kutudaki sesin kat kat halidir. Bunu bilen, sesi bir kademe indirir.

Asansör adabı, görkemli bir gelenek olmak zorunda değildir. Kapıyı tutmak, selamı kısa kesmek, yükü kenara almak ve arızada sakin kalmak. Dört küçük hareket, her katta tekrar eder. Tekrar ettikçe apartman, birbirine çarpmadan yaşanan bir yer olur.

Sık sorulan sorular

Asansörde susmak ayıp mı? Hayır. Kısa bir selam yeter. Uzun sohbet, özellikle üçüncü kişi varken ve yol kısayken zoraki durur.

Telefon konuşulur mu? Mümkünse konuşulmaz. Süren bir konuşma, kapı kapanırken ertelenirse kutu herkes için genişler.

Arızada kapı zorlanır mı? Zorlanmaz. Alarm ya da yönetim aranır, sakin beklenir. Kesin süre sözü vermek, bekleyişi daha gergin yapar.